Blog

Wie neemt eigenlijk afscheid van wie?

Vandaag had ik een ‘voorgesprek’. In de komende tijd heb ik met een aantal mensen een gesprek over hun eigen uitvaart. Voor de duidelijkheid: deze mensen zijn niet ziek of oud, maar zijn gezond en staan vol in het leven. We praten over hun ideeën met betrekking tot hun eigen uitvaart, wat zij belangrijk of onbelangrijk vinden, en welke vragen zij hebben.

Vandaag sprak ik met B. Ze startte met de uitspraak dat het haar eigenlijk niks uitmaakt omdat de uitvaart vooral voor haar nabestaanden is. “Ik ben er immers zelf niet bij.” Veel mensen delen die overtuiging, zeker in deze toenemend niet-kerkelijke samenleving. Maar is dat wel zo? Is een uitvaart niet in wezen óók een afscheid voor jouzelf, van de wereld en de mensen die je achterlaat? Ja, je bent er fysiek niet bij, je maakt het moment zelf niet bewust mee, kunnen we van uit gaan. Maar door er van tevoren mee bezig te zijn sta je stil bij je leven. Wat je hebt betekend in dit leven, wat je hebt betekend voor je naasten. Tot nu toe, natuurlijk. Welke plek heb jij ingenomen? En wat zou je willen nalaten, hoe wil je herinnerd worden, wat wil jij je achterblijvers nog meegeven?

Door stil te staan bij je eigen uitvaart, bij dat laatste en definitieve afscheid, kom je bij je eigen kern: wie ben ik eigenlijk en wat is mijn stempel op deze wereld, wat is eigenlijk écht belangrijk voor mij?

Bij B. kwam daar al pratend nog een ander inzicht bij: “Als het zowel mijn afscheid van hun als hun afscheid van mij is, dan is er verbinding tussen hen en mij. Ik heb iets voor hen betekend en zij iets voor mij, dus we nemen afscheid van elkaar.” Door te helpen je eigen afscheid vorm te geven ben je voor je nabestaanden voelbaar aanwezig in de uitvaart. En dit is zeer troostrijk.

Het leuke nu is dat dat allemaal heel diepzinnig en zwaar lijkt, maar dat zo’n gesprek over heel concrete dingen gaat. In alle details kun je je persoonlijke voorkeur leggen, en het kan enorm inspirerend zijn om daarover na te denken. En alles wat je niet weet laat je open. Dat mogen je nabestaanden dan bepalen. En dat is dan meteen hún bijdrage aan jouw afscheid.
En dan is er, inderdaad, werkelijk verbinding, over de dood heen.