Blog - begrafenis

Goed gedaan

Goed gedaan - SENS uitvaarten Utrecht

We horen het als uitvaartbegeleider regelmatig: “goed gedaan”. En het is altijd prettig om dat te horen. Maar dit keer voelde het anders.

De jongen, elf jaar oud, ontmoette ik de dag dat zijn moeder na een periode van ziekte overleed. Tussen de tranen door vertelde hij over zijn moeder, hielp mee een kist uitzoeken, het juiste plekje op de begraafplaats vinden en speelde tussendoor op zijn Playstation. 

Bij besprekingen over de invulling van het afscheid kon hij goed aangeven wat hij graag wilde en wat niet. We bespraken met behulp van speelgoed hoe zo’n begrafenis nou eigenlijk gaat. En ja, hij wilde er dan wel bij zijn als de kist van zijn moeder in het graf zou dalen, misschien dat hij ook wel daarbij zou willen helpen.

Helaas konden we niet met al zijn wensen rekening houden. Daarover hadden we goede gesprekken met hem en zijn vader. En zo kon hij uiteindelijk accepteren dat er een videoregistratie van de uitvaart werd gemaakt. 

High five

Op de dag van de uitvaart zat hij samen met zijn vader en zijn zusje voorin de rouwwagen op weg naar de kerk. Tijdens het afscheid sprak hij vol liefde over zijn moeder en luisterde hij aandachtig naar woorden van anderen. Hij was onder de indruk van de lange stoet mensen die volgden naar de begraafplaats. En toen het daar tijd voor was, wist hij zijn eigen tempo aan te geven bij de laatste keer afscheid nemen van zijn moeder aan het graf.

Als we elkaar de week voor de uitvaart zagen, gaven we elkaar meestal een ‘high five’. Maar toen ik na de begrafenis afscheid van hem nam, schudde ik hem ditmaal de hand.  Schuchter keek hij mij aan en zei hij: “Goed gedaan”. Daar werd ik even stil van. Zijn opmerking raakte me. Een antwoord had ik niet. Ditmaal slikte ik de woorden “graag gedaan” weg. Wat had ik hem nog vele jaren met zijn moeder gegund. En wat zou ze trots geweest zijn op hem.

Hoe een goedkope uitvaart rijk kan zijn

Als er geen nabestaanden zijn of als er geen geld is, worden de kosten van een uitvaart door de gemeente betaald. Het moet dan een goedkope uitvaart zijn. Er is alleen recht op de basiszaken die bij een uitvaart horen: een kist, vervoer, verblijf in een koeling en de begrafenis of crematie zelf.

Maar een goedkoper uitvaart hoeft niet minder waardevol te zijn. Maar wat maakt een afscheid waardevol? Wat is eigenlijk de essentie als we afscheid nemen van een leven?

gemeentelijke begrafenis boeddhistische uitvaart SENS Utrecht (1)Deze man was dertien jaar geleden gevlucht voor de wreedheden in Myanmar en tien jaar geleden in Nederland aangekomen. Ver verwijderd van zijn familie en geboortegrond overleed hij in februari in de Hospice in Utrecht.

De Myanmarese gemeenschap in Nederland liet dat niet ongemerkt voorbijgaan. In grote getale waren ze naar Utrecht gekomen. Een paar dagen eerder was hij met hulp van geloofsgenoten verzorgd en uitgeleide gedaan uit de Hospice. In traditionele kleding van het boeddhistische Shan-volk waar hij toe behoorde, een rozenkrans tussen de vingers en de Myanmarese vlag over hem heen.

De dag van de uitvaart droegen zij de kist en zetten hem op zijn graf. Twee monniken, speciaal voor de gelegenheid overgekomen uit Duitsland, leidden het boeddhistische gebed. Een klein half uur waren we aan het graf in aandacht aan het luisteren naar een gebed van Thaise klanken. Zijn Nederlandse taalbuddy sprak over de korte tijd dat meneer in Nederland was geweest. Zichtbaar ontroerd gaf hij een Nederlands tintje aan dit afscheid. Daarna lieten zijn geloofsgenoten de kist in het graf dalen en wierpen hem rozen toe.

Al die tijd had één van hen een telefoon in de hand, waarop de dochter van de overledene in Thailand mee kon kijken. Ver weg van haar vader, maar toch erbij.

Een indrukwekkend afscheid. Door de aanwezigheid van alle mensen. Wij konden het niet verstaan, maar we voelden de verbondenheid onder de aanwezigen.

Een goedkope uitvaart kan dus een een heel waardevol afscheid zijn. Niet wat je doet doet ertoe, maar dát je het doet. De mensen hebben het verschil gemaakt. Dat ze er waren.

We’re all for the underground

Gisteren was ik op de Parade en zag ik een intrigerende voorstelling: We’re all for the underground, a performance in three final acts.

De performers stelden zichzelf de vraag hoe hun laatste afscheid, begrafenis, eruit moet zien. Eigenlijk het wensenlijstje, zoals je die bij vele uitvaartondernemingen op kunt vragen of online kunt invullen. Maar deze performers gaan voorbij aan de standaard vragen en stellen de vragen achter de vragen. Niet alleen: “welke muziek wil je op je uitvaart?” maar ook: “hoe raar is het om als zangeres je eigen muziek, je eigen stem op je begrafenis te laten klinken, je stem zonder je lichaam?” En niet enkel “wil je begraven of gecremeerd?”, maar de vraag die daaraan vooraf gaat: “wat wil je dat er met je lichaam gebeurt?” Lees verder