Blog

Commotie rond De uitvaart

deuitvaart willem popelierEr is commotie ontstaan in de gelederen van de kerk over de voorstelling van Dries Verhoeven op het Spring festival, De uitvaart, waar wij ook aan mee werken. Zie daarvoor het artikel in De trouw van vandaag.

Door deze commotie zou onterecht de indruk kunnen ontstaan dat de voorstelling gemaakt is om een aanklacht of provocatie tegen de kerk te zijn. Maar de voorstelling gaat niet over de kerk of het geloof per se. Het gaat over de nederlandse samenleving, en over een herijking van haar waarden en idealen. Dries Verhoeven bedient zich daarbij van de Rooms Katholieke rituelen. Of zoals hij het zelf noemt: “Een aantal rituelen wordt visueel geciteerd.”

De voorstelling is relevant, en toont zich betrokken bij onze samenleving en hoe wij ons met elkaar verbinden of hoe wij ons tot elkaar verhouden.
Ik begrijp dat gelovigen zich kunnen storen aan het gebruik van hun rituelen. Maar mijn eigen ervaring tijdens het bijwonen van de verschillende uitvaartmissen die er al zijn geweest, is vooral dat het de kracht toont van zo’n kerkdienst. Mits bevlogen en vol uit het hart opgevoerd.

Dries Verhoeven heeft een open brief geschreven als reactie op de commotie. Hij zegt daarin wezenlijke dingen over uitvaartrituelen, die aansluiten op mijn eigen motivatie om voor het vak van uitvaartbegeleider te kiezen:

“Ik denk dat veel Nederlanders nog wel de behoefte hebben om zich samen kwetsbaar te voelen. Ook ik heb de kerk verlaten, maar daarmee ook een gebouw en een reeks rituelen vaarwel gezegd, die in wezen een troostende werking op me hadden. Veel atheïsten ervaren een confronterende leegte in het vormgeven van een begrafenis van een dierbare. Een uitvaartplechtigheid in een aula zonder rituelen en (uit een oude tijd overgeleverde) woorden, voelt vaak onvoldaan.”

en

“U zult het mij niet in dank afnemen, maar ik durf te verdedigen dat ik met het project een lans breek voor de positieve aspecten van de katholieke uitvaartmis en haar rituelen. Zoals filosoof Alain de Botton afgelopen zaterdag nog in het NRC verwoorde: “Cultuur kan veel van de behoeften vervullen waarin eens door de godsdienst werd voorzien: De behoefte aan uitleg, zingeving, saamhorigheid, troost en catharsis.”

Ik lees hierin een serieuze opdracht aan alle mensen die in het uitvaartvak bezig zijn, en in ieder geval een uitgangspunt dat SENS zich in de toekomst ter harte neemt.

(foto: Willem Popelier)