Blog

De oorsprong van Allerzielen

Op 2 november is het Allerzielen. Maar waar komt dit feest eigenlijk vandaan? En wat heeft het met Halloween te maken?

Allerheiligen en Allerzielen zijn de dagen waarop in de Rooms-Katholieke kerk de onderwerpen dood, en leven na de dood aan de orde komen. De voorbereidingen voor beide feesten vinden vaak plaats op Heiligenavond. In het Engels: All Hallow’s Eve, wat langzamerhand werd verbasterd tot Halloween. 

Halloween (31 oktober) halloween
In de Iers-Keltische kalender begon het jaar op 1 november. Daarmee was hun 31 oktober dus oudejaarsavond. Het Keltische Nieuwjaar heet Samhain (zeg: Saun), het Ierse woord voor de maand november.
De Kelten geloofden dat de geesten van de gestorvenen van het afgelopen jaar op 31 oktober terug kwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar. Ze legden voedsel voor de deuren om de goede geesten aan te trekken en droegen maskers om de boze geesten te weren. Later vermengden deze Keltische tradities zich met Romeinse en christelijke.
De naam Halloween is afgeleid van Hallow-e’en, oftewel All Hallows Eve (Allerheiligenavond), de avond voor Allerheiligen.

Allerheiligen (1 november) Allerheiligen250
Allerheiligen vindt zijn oorsprong in een herdenking van alle martelaren. Martelaar was de bijzondere eretitel voor degenen die gedurende de christenvervolgingen in het Romeinse Rijk hun trouw aan het christelijke geloof met de dood moest bekopen. Gregorius III veranderde in 732 het martelarenfeest in Allerheiligen. Ook alle heiligen, die geen eigen feestdag hebben, worden dan herdacht.
In de negende eeuw vermengt het Samhain van de Kelten zich met deze Allerheiligen dag. door de in deze Alerheiligen. In 844 werd de oorspronkelijke datum van 13 mei veranderd in 1 november, de begindag van de winterperiode volgens de regel van Benedictus.

Allerzielen (2 november) allerzielen2
In de negende eeuw vermengt een Europees christelijk gebruik zich met het Keltische Halloween. Op Allerzielen, 2 november, gingen in lompen gehulde christenen rond in de dorpen rond om te bedelden om zielencake. In ruil voor brood met krenten baden ze voor dode verwanten van de schenker, om de bevrijding uit het vagevuur te versnellen en opname in de hemel te bespoedigen. Dit is dus een vroege voorloper van het “Trick or Treat”.

De Roomse traditie van Allerzielen stamt waarschijnlijk uit de abdij van Cluny in Frankrijk. Abt Odilo bepaalde in 998 dat alle aan hen verbonden kloosters op de dag na Allerheiligen de gestorvenen op bijzondere liturgische wijze moesten herdenken. In de 14de eeuw werd deze herdenkingsdag een hoogtijdag in de Rooms-Katholieke Kerk.

Allerzielen is een dag om te bidden voor alle zielen die nog niet in de hemel zijn maar in het vagevuur. In de kerk wordt een requiemmis opgedragen. De nabestaanden plaatsen bloemen op het graf. In veel parochies is het gebruikelijk dat als er een parochiaan uit de kerk wordt begraven er een kruisje wordt opgehangen met daarop de naam van de overledene. Op de eerstvolgende Allerzielen komt de familie van de overledene naar de mis om het kruisje in ontvangst te nemen.

Allerzielen Alomfoto02
Door het project Allerzielen Alom, geïnitieerd door Ida van der Lee, is de viering van Allerzielen nieuw leven in geblazen. Het is nu voor veel mensen, ongeacht afkomst of overtuiging, een moment om stil te staan bij overledenen. Zo op de drempel van de winterperiode is het een geschikt tijdstip om samen te komen en met elkaar een lichtje voor onze dierbaren te ontbranden.