Blog - Rituelen

Hoe een goedkope uitvaart rijk kan zijn

Als er geen nabestaanden zijn of als er geen geld is, worden de kosten van een uitvaart door de gemeente betaald. Het moet dan een goedkope uitvaart zijn. Er is alleen recht op de basiszaken die bij een uitvaart horen: een kist, vervoer, verblijf in een koeling en de begrafenis of crematie zelf.

Maar een goedkoper uitvaart hoeft niet minder waardevol te zijn. Maar wat maakt een afscheid waardevol? Wat is eigenlijk de essentie als we afscheid nemen van een leven?

gemeentelijke begrafenis boeddhistische uitvaart SENS Utrecht (1)Deze man was dertien jaar geleden gevlucht voor de wreedheden in Myanmar en tien jaar geleden in Nederland aangekomen. Ver verwijderd van zijn familie en geboortegrond overleed hij in februari in de Hospice in Utrecht.

De Myanmarese gemeenschap in Nederland liet dat niet ongemerkt voorbijgaan. In grote getale waren ze naar Utrecht gekomen. Een paar dagen eerder was hij met hulp van geloofsgenoten verzorgd en uitgeleide gedaan uit de Hospice. In traditionele kleding van het boeddhistische Shan-volk waar hij toe behoorde, een rozenkrans tussen de vingers en de Myanmarese vlag over hem heen.

De dag van de uitvaart droegen zij de kist en zetten hem op zijn graf. Twee monniken, speciaal voor de gelegenheid overgekomen uit Duitsland, leidden het boeddhistische gebed. Een klein half uur waren we aan het graf in aandacht aan het luisteren naar een gebed van Thaise klanken. Zijn Nederlandse taalbuddy sprak over de korte tijd dat meneer in Nederland was geweest. Zichtbaar ontroerd gaf hij een Nederlands tintje aan dit afscheid. Daarna lieten zijn geloofsgenoten de kist in het graf dalen en wierpen hem rozen toe.

Al die tijd had één van hen een telefoon in de hand, waarop de dochter van de overledene in Thailand mee kon kijken. Ver weg van haar vader, maar toch erbij.

Een indrukwekkend afscheid. Door de aanwezigheid van alle mensen. Wij konden het niet verstaan, maar we voelden de verbondenheid onder de aanwezigen.

Een goedkope uitvaart kan dus een een heel waardevol afscheid zijn. Niet wat je doet doet ertoe, maar dát je het doet. De mensen hebben het verschil gemaakt. Dat ze er waren.

De vlinder van Radboud Spruit

de vlinder van radboud

Niet zo lang geleden maakten Simone en ik voor het eerst kennis met Radboud Spruit, een bevlogen kistenmaker uit Utrecht. Hij maakt ook vlindersluitingen en -kandelaars, prachtige houtsnijwerkjes.
We waren bij de familie om de kist te sluiten.

Het moment was emotioneel en prachtig. Er werden foto’s bij oma in de kist gelegd door de kleinkinderen, en iedereen zei en kuste haar gedag, want dit was de laatste keer dat ze haar gezicht zouden zien. Veel tranen. Kleinzoon Tim had zich de hele tijd afzijdig had gehouden, en barstte vlak voor het  sluiten in tranen uit.  De schroeven werden onder veel gesnik in de kist gedraaid. Ik pakte de kandelaar met de vlinder, gemaakt van hetzelfde populieren hout als de kist, en zette die op het deksel. Ik gaf de aansteker aan een van de dochters, zij stak de kaars aan, en er was…. rust.

Een magisch moment.

vlinder, foto's en lichtjesDe kandelaar is bij oma gebleven tot de uitvaart. Tijdens de uitvaart stond de vlinder tussen de vele andere kaarsjes. Na de ceremonie mocht Tim de kaars uitblazen en  de vlinderkandelaar mee naar huis nemen.

Bij het evaluatiegesprek met de familie hoorden we hoe het hem verder was vergaan. Tim heeft dagenlang elke avond voor het slapen gaan trouw een waxinelichtje mee naar zijn kamer genomen, de kandelaar op een stoel gezet, en een kaarsje voor oma aangestoken. Avond aan avond. Wie had dat gezocht achter die nukkige puber?

En zijn broertje en zusje werden jaloers: zij wilden ook zo’n vlinder van oma. Met kerst lag er aldus voor iedereen een eigen vlinder onder de kerstboom.

(de gebruikte namen namen zijn fictief, de bijbehorende foto’s zijn geplaatst met toestemming van de familie en gemaakt door Milvia Luijendijk)